Voetnoten
[1] Huydecoper en Van Esch 1997, p. 74.
[2] Huydecoper en Van Esch 1997, p. 76.
[3] Een gangbare omschrijving van het woord definitie is “samenvattende omschrijving van kenmerken van een begrip, zodat het niet met een ander verward kan worden; begripsbepaling” (Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, elfde druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen, 1989).
[4] Huydecoper en Van Esch 1997, p. 89.
[5] Huydecoper en Van Esch 1997, p. 77.
[6]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 116. Uit deze omschrijving volgt dat een handtekening de naam van de ondertekenaar moet behelzen. Het zetten van een kruisje of ander merkteken wordt in Nederland, anders dan in de Angelsakische landen, niet erkend, omdat de naam van de ondertekenaar niet terugkomt in de handtekening. Vgl. de zaak Morton versus Copland (1885) 16 CB 517, p. 535, waarin werd uitgemaakt dat “a signature does not necessarily mean writing a person’s christian and surname, but any mark which identifies it as the act of the party”. In Goodman versus Eban (J) Ltd. (1954) 1 All ER 763, p. 766 wordt ook een kruisje als handtekening goedgekeurd.
[7]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 118-119.
[8]Dumortier en Van Eecke 1999, nr. 1, p. 4.
[9]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 123.
[10]Indien het getekende originele, papieren document wordt gescand en als onbewerkbaar (“alleen lezen”) bestand (niet als tekstbestand maar als “plaatje” wordt verstuurd) wordt de papieren tegenhanger dicht benaderd. Net zoals in de papieren wereld blijven vervalsingen hiervan nog - redelijk eenvoudig - mogelijk.
[11]HR 17 december 1885, W. 5251; HR 6 mei 1910, W. 9025.
[12]T.R. Hidma en G.R. Rutgers, Bewijs, Pitlo serie Het Nederlands Burgerlijk recht, Deel 7, nr. 47.
[13]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 73.
[14]Genoemd op Huydecoper en Van Esch 1997, p. 74.
[15]Zie uitgebreider W. Wilmst, Van handtekening naar elektronische notaris - de validering van elektronische communicatie, in. Rechtskundig weekblad, 1995-1996, nr. 25, p. 838.
[16]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 119 e.v.
[17]Zie voor akten artikel 183 Rv.; cognossement, artikel 8:412 BW; vrachtbrief (binnenschepen), artikel 8:915 BW; vrachtbrief (wegvervoer), artikel 8:119 BW; wisselbrief, artikel 100 WvK; orderbriefjes, artikel 174 WvK; cheque, artikel 178 WvK. Bij de wissel- en orderbriefjes en cheques wordt uitdrukkelijk in de wet aangegeven dat er geen sprake kan zijn van een wissel- of orderbriefje of cheque als een handtekening van degene die het stuk heeft uitgegeven ontbreekt.
[18]Verklaring tot overdracht op waardepapier, bestaande uit een volgens vaste formule aanduiding van de verkrijger en de handtekening van de vervreemder.
[19]Huydecoper en Van Esch 1997, (1997), p. 124.
[20]De MDW-werkgroep (zie 4.2) noemt nog de volgende achtergronden: (a) bescherming van de zwakkere partij tegen zichzelf (b) bescherming van de zwakkere partij tegen de wederpartij (c) fraudebestrijding en (d) vaststellen van het exacte tijdstip waarop rechtsgevolgen intreden. Zie rapport Huls, p. 14.
[21]Aalberts en Van der Hof 1999, p. 7.
[22]Aalberts en Van der Hof 1999, noot 4 op p. 8.
[23]In het vervolg zal ik de termen private key, private sleutel en privé-sleutel - net als in de literatuur - door elkaar gebruiken.
[24]Tenzij iemand gebruik maakt van het lichaamsdeel van een ander. De kans hierop is echter verwaarloosbaar klein.
[25]Huydecoper en Van Esch 1997, p. 138.
[26]De consequenties van dergelijke gebreken voor partijen zullen afhangen van de bekendheid die partijen (geacht worden) te hebben met de gebreken (geen van beide partijen, partij A, partij B of geen van beide partijen).
[27]TK 1999-2000, 25 880, nr. 10.
[28]Opgenomen als bijlage 2 bij het rapport Elektronisch verrichten van rechtshandelingen van de werkgroep in het kader van de operatie Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (“MDW”) van maart 1998, te raadplegen op het internet op.
[29]Zie noot 28 voor vindplaats.
[30]Gepubliceerd op het internet op.
[31]Te denken valt aan de verplichting de bestemming van de boete in een boetebeding voor werknemers die het minimumloon verdienen; inhoudelijke eisen aan het getuigschrift, et cetera.
[32]Door de MDW-werkgroep nog bij de Oud BW-naam transportakte genoemd.
[33]Zicht op wetgeving, een beleidsplan voor de verdere ontwikkeling en uitvoering van het algemene wetgevingsbeleid, gericht op de verbetering van de rechtstatelijke en bestuurlijke kwaliteiten van het overheidsbeleid, Ministerie van Justitie, TK 1990-1991, 22 008, nrs. 1-2.
[34]Uit eigen ervaring weet ik bijvoorbeeld hoe tijdsintensief en bewerkelijk omzetting van documenten van bijvoorbeeld WordPerfect 5.1 naar Word97 kan zijn. Con­ver­sie­pro­gram­ma’s werken niet altijd even betrouwbaar. Notarissen laten dergelijke geconverteerde akten altijd door twee personen collationeren om zich ervan te vergewissen dat de conversie gelukt is.
[35]Welke conclusie overigens overeenkomt met die van Huydecoper en Van Esch 1997, p. 112-113.
[36]Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen, nr. L 013 van 19 januari 2000, p. 12-20, opgenomen als bijlage 1 bij deze scriptie.
[37]Gesetz zur Regelung der Rahmenbedingungen für Informations- und Kommunikationsdienste (Informations- und Kommunikationsdienste- Gesetz- IuKDG), Bundesgesetzblatt, 1997, Teil 1, nr. 52 van 28 juli 1997.
[38]Pb 1983 L 109/8.
[39]Binnenkort zal bij de Tweede Kamer het wetsvoorstel Elektronisch beschikken aanhangig worden gemaakt dat deze materie zal behandelen.
[40]Hiermee wordt aangesloten bij internationale regels voor consumentenbescherming. Artikel 4 lid 2 van het EEG-Overeenkomstenverdrag 1980 (“EVO”) bepaalt, in overeenstemming met de Richtlijn, dat op een overeenkomst het recht van toepassing is van het land waar de partij die de “kenmerkende prestatie” moet verrichten haar hoofdbestuur heeft. (Het Weens koopverdrag is niet van toepassing op consumentenkoop, zie artikel 2 sub a van dat verdrag.)
[41]De term “veilig middel” wordt door artikel 2 lid 6 van de Richtlijn gedefinieerd als een “middel voor het aanmaken van handtekeningen dat voldoet aan de eisen van bijlage III”. Zie verder bijlage 1 bij deze scriptie.
[42]Artikel 25 Aw 1912 omschrijft pseudoniem, enigszins onduidelijk, als “andere aanduiding als maker”. Het verleent de maker van een werk het recht zich te verzetten tegen openbaarmaking van het werk zonder vermelding van zijn naam of andere aanduiding als maker, tenzij het verzet zou zijn in strijd met de redelijkheid.
[43]COM(1998) 297 def.; 98/0191 (COD), te raadplegen op internet via de website van de EU.
[44]Erop neerkomend dat per rechtsfiguur steeds onderzocht wordt waarom het desbetreffende vormvoorschrift ingevoerd is of er elektronische varianten denkbaar zijn.
[45]Zie Huydecoper en Van Esch 1997, p. 113, alsmede het MDW-rapport.
[46]HR 19 november 1993, NJ 1994, 622.
[47]Van der Hof 1997, p. 35.
[48]Deze paragraaf, alsmede 6.2, zijn gebaseerd op Lekkerkerker 1997.
[49]HR 20 januari 1989, NJ 1989, 766.
[50]Het hof bedoelt vermoedelijk “die hiermee samenhangt”.
[51]J.C.H. Melis, De Notariswet, 6e druk, bewerkt door A.H.M. Santen en B.C.M. Waaijer, Zwolle, 1991, p. 29.
[52]Zie 4.1.1.
[53]Men zie het COVA-arrest. Men kan in dit verband ook denken aan de transacties die tot stand komen via een gesloten EDI-systeem (Electronic Data Interchange). (Bijna) volledig geautomatiseerde bevoorradingssystemen van, bijvoorbeeld, supermarktketens maken gebruik van deze techniek. In het (heel) kort komt deze techniek erop neer dat partijen vooraf een raamovereenkomst afsluiten die de afnemer toegang verleent tot het gesloten EDI-systeem. Bij een gesloten EDI-systeem staan de deelnemers vast (bijvoorbeeld het winkelbevoorradingssysteem van Albert Heyn). Er bestaan ook open EDI-systemen, waarin de deelnemers vrij en ad hoc kunnen participeren (bijvoorbeeld het internet).
[54]Lekkerkerker 1997, p. 307.
[55]Zie over dit onderwerp uitgebreid: H. Franken, met medewerking van A.M.Ch. Kemna, De notaris als trusted third party, in: De notaris en het Elektronisch Rechtsverkeer, Koninklijke Vermande, 1996, pp. 141-158.
[56]Duthler 1998, p. 315.
[57]Deze opsomming is ontleend aan Duthler (1998), p. 15.
[58]Duthler 1998, p. 317. Dit project is inmiddels gerealiseerd. Het is in Nederland mogelijk elektronisch aangifte inkomsten- en vermogensbelasting te doen bij de belastingdienst. Zie 4.1.2.
[59]Lekkerkerker 1997, p. 309.
[60]Zie 4.2.2.
[61]Zie FAQ op HTTP://WWW.HYPOTHEKER.NL.
[62]Zie HTTP://WWW.DIGINOTAR.NL.