Stadhouder Willem I.

Willem van Oranje Nassau (ook wel Willem de Zwijger genoemd), wordt op 24 april 1533 geboren te Nassau, slot Dillenburg. Hij is een zoon van Juliana van Stolberg-Wenigerode en Willem de Rijke van Nassau. Hij erft in 1544 op 11-jarige leeftijd de titel 'Prins van Oranje' als zijn neef, René van Châlon, kinderloos sterft. Hij zal later bekend worden als de 'vader des vaderlands', één van de grootste patriotten die ons land gekend heeft.

Aanvankelijk wordt de prins Luthers opgevoed door zijn ouders. Toen hij de titel Prins van Oranje erfde, werd hij echter naar Brussel gestuurd om daar katholiek opgevoed te worden onder supervisie van landvoogdes Maria van Hongarije. Dit was een voorwaarde van keizer Karel V. De vader van Willem (Willem de Rijke) had geen bezwaar, wel zijn moeder Juliana van Stolberg. Omdat Maria van Hongarije (de zuster van Keizer Karel V) de reformatie geen kwaad hart toedroeg, stemde ook zij uiteindelijk toe. In Brussel wordt Willem onder meer onderwezen in: krijgskunde, diplomatie, Latijn, Frans, Duits, Italiaans en Spaans. In 1551 trouwt Willem de Zwijger met Anna van Egmond van Buren, Gravin van Buren en Leerdam en Grave. Alhoewel het geen liefdeshuwelijk is, is het geen ongelukkig paar. Zij schenkt hem drie kinderen: Philips-Willem, Maria en een dochtertje dat te vroeg sterft. Op 24 maart 1558 sterft Anna van Egmond.

In 1555 wordt Willem van Oranje door Filips II benoemd tot stadhouder van de Nederlandse provincies Holland, Zeeland en Utrecht. In hetzelfde jaar volgt hij zijn vader op als graaf van Nassau. In 1561 trouwt Willem voor de tweede keer met Anna van Saksen, dochter van de keurvorst Maurits van Saksen. Zij is streng Luthers opgevoed, lelijk van uiterlijk en heeft een onaangenaam karakter. Van liefde is dan ook geen sprake, maar zij verleent de Prins de steun van Saksen, Hessen en de Paltz, en daar is het Willem van Nassau dan ook om te doen. Uit dit huwelijk wordt prins Maurits geboren. In 1575 laat hij zich van haar scheiden vanwege haar slechte humeur, haar drankmisbruik en het feit dat ze vreemdgaat.

Het bewind van de Spanjaarden in Nederland was hardvochtig en intolerant, met name voor wat betreft de protestanten. Willem organiseert een sterke oppositie tegen de Spaanse onderdrukker met als gevolg dat Filips gedwongen is om in 1564 de zeer gehate kardinaal Granvelle terug te roepen. Gealarmeerd door de Nederlandse opstandigheid stuurt hij echter drie jaar later de hertog van Alva met een leger naar de Nederlanden. Willem ziet zich gedwongen om te vluchten naar Duitsland. Alva sommeert Willem om te verschijnen voor de inquisitie. Als Willem voor deze eer bedankt, laat Alva beslag leggen op al zijn eigendommen in Nederland. In 1568 brengt Willem een leger bij elkaar en valt de Nederlanden binnen. Bij gebrek aan steun van zijn landgenoten, wordt hij echter al spoedig verslagen.

Na zijn nederlaag tegen Alva vestigt de prins zich in Enkhuizen. In 1572 komen de provincies Holland en Zeeland, onder leiding van Willem van Oranje, succesvol in opstand tegen de Spaanse onderdrukker. Willem de Zwijger wordt uitgeroepen tot stadhouder. De prins laat zich bekeren tot het calvinisme. Daarmee krijgt hij voor elkaar dat de protestanten en katholieken een verbond sluiten. Na nog vier jaar van bittere gevechten, verenigen op 8 november 1576 16 van de 17 provincies zich tegen de Spaanse koning als zij de pacificatie van Gent tekenen. De vijf meest zuidelijke provincies (het huidige België) worden echter al snel weer terugveroverd door de Spaanse overheerser. In 1579, met de Unie van Atrecht, beloven zij het katholieke Spaanse gezag weer te erkennen. In reactie hierop sluiten een aantal noordelijke gewesten, onder leiding van Willem van Oranje, samen met enkele Vlaamse en Brabantse steden de Unie van Utrecht waarin ze aankondigen de strijd tegen de Spanjaarden voort te zetten.

In 1575 trouwt de Prins voor de derde maal. Zijn echtgenote is Charlotte de Bourbon-Montpensier. Hij vindt bij haar liefde, gezelligheid, aanhankelijkheid en verzorging. In 1582 wordt er een aanslag gepleegd op Willem. Hij raakt hierbij gewond en wordt liefdevol verzorgd door zijn echtgenote. Zij vergeet echter zelf rust te nemen en als gevolg daarvan wordt deze taak haar fataal. Haar gezondheid laat het afweten en zij sterft op 5 mei 1582. Willem trouwt in 1583 voor de vierde keer met Louise de Coligny, weduwe van Charles de Téligny. Uit dit huwelijk wordt in 1584 Frederik Hendrik van Oranje-Nassau geboren. Door met Louise de Coligny te trouwen hoopt Willem de Fransen voor zich te winnen.

Op 10 juli 1584 komt er abrupt een einde zijn leven. Prins Willem wordt op de Prinsenhof te Delft doodgeschoten door Balthazar Gerards. Op die dinsdag dag maakt Balthazar Gerards zijn opwachting bij prins Willem met het verzoek hem reisbescheiden te verschaffen. Balthazar had twee pistolen, één om de prins te vermoorden en één om zijn aftocht mee te dekken. Omdat hij niet kon zwemmen, en bang was dat hij via de gracht zou moeten vluchten, had hij uit voorzorg een zwemband van varkensblaas omgedaan. Hij schoot de prins dood zodra deze uit de eetzaal kwam maar wordt gegrepen voordat hij kan vluchten. Balthazar Gerards was een fanatieke katholiek en een groot bewonderaar van Koning Filips II. Koning Filips II had een prijs van vijfentwintigduizend kronen op het hoofd van de prins gezet die hij "de pest van de gehele christelijkheid en vijand van het menselijk geslacht" noemde.Balthazar Gerards wordt op een gruwelijke manier gemarteld en ter dood gebracht.

Op 3 augustus 1584 wordt de Prins van Oranje-Nassau in de Nieuwe Kerk te Delft begraven. Dit omdat het familiegraf te Breda niet te bereiken is vanwege de Spanjaarden. Sindsdien is de Nieuwe Kerk te Delft de laatste rustplaats voor de leden van het koninklijk huis. Het stadhouderschap gaat over op de zoon van Willem, prins Maurits. Willem van Oranje is er niet in geslaagd om zijn droom, een verenigd Nederland, te verwezenlijken maar heeft met de Unie van Utrecht wel de basis gelegd voor het latere Nederland.