| | overzicht staatshoofden | | historisch overzicht | | Naar homepage |
Keizer Lucius Verus
Klik
hier voor een kaart van het Romeinse rijk (Romani Imperii imago,
Antwerpen: Plantijn, 1579).
Lucius Ceionus Commodus wordt op 15 december 130 geboren als zoon van Lucius Aelius Commodus Verus en Avidia. In 136 wordt zijn vader gekozen tot opvolger van de toenmalige keizer Hadrianus. Het komt echter nooit zover, want Lucius Aelius Commodus Verus overlijdt op 1 januari 138, enkele maanden vóór Hadrianus. Hadrianus benoemt vervolgens Antoninus Pius tot zijn opvolger, echter op voorwaarde dat Antoninus de dan 7-jarige Lucius als zoon adopteert samen met de tien jaar oudere Marcus Aurelius. De bedoeling is dat na het overlijden van Antoninus Pius, zijn twee geadopteerde zonen hem gezamenlijk zullen opvolgen. De adoptie vindt plaats op 25 februari 138 en naam van Lucius wijzigt dan in Lucius Aelius Aurelius Commodus.
Gedurende de regering van Antoninus Pius krijgen zijn beide opvolgers zo'n 22 jaar de gelegenheid om zich voor te bereiden op het keizerschap. Marcus Aurelius grijpt deze kans met twee handen aan en neemt actief deel aan het keizerschap van zijn adoptief vader. Lucius Verus toont veel minder interesse. De jonge Lucius krijgt echter wel een goede opleiding. Hij studeert Latijn, Grieks en filosofie. In 152 wordt hij benoemd tot quaestor een jaar eerder dan de wettelijke minimum leeftijd voor dit ambt. In 154 wordt hij consul. Hij is dan 23 jaar, negen jaar jonger dan de traditionele minimum leeftijd van 32 jaar en zonder dat hij eerst (zoals te doen gebruikelijk) het ambt van praetor vervulde.
Na de dood van Antoninus Pius op 7 maart 161 worden Marcus Aurelius en Lucius volgens plan benoemd tot elkaars medekeizers. Lucius' officiële titel wordt dan Imperator Caesar Lucius Aurelius Verus Augustus en hij verlooft zich met de dan 12-jarige Lucilla, dochter van zijn medekeizer Marcus Aurelius. Voor het eerst in de geschiedenis van Rome wordt het Romeinse Rijk bestuurd door twee keizers tegelijk, hoewel Marcus Aurelius duidelijk meer macht heeft dan zijn jongere broer. Marcus is blij met Lucius Verus. Hij ziet in de jongere man een fysiek sterke partner, die beter is opgewassen tegen de militaire eisen van het keizerschap. Als de broers als keizers aantreden verkeert het Rijk in een crisis: er zijn militaire problemen in het oosten en Rome zelf is getroffen door overstromingen en hongersnood. Niet de meest ideale start dus.
In 162, kort nadat hij keizer is geworden, vertrekt Lucius naar het oosten om het rijk te beschermen tegen nieuwe invasies. Syrië en Armenië hebben ze dan al aan de Parthen verloren. In de historia augusta wordt geschreven dat Lucius zich als het ware naar het slagveld feestte. Op zijn toch naar Syrië laat hij zich vergezellen door een groep acteurs en muzikanten en wordt hij verliefd op Panthea, een beeldschone vrouw uit Smyrna die hij tot concubine neemt. Als dit Marcus Aurelius ter ore komt, is dit een reden om het huwelijk met Lucilla te bespoedigen. In 164 trouwt Lucius met Lucilla die dan 15 jaar oud is. Ze krijgen drie kinderen: twee dochters en zoon. Hun oudste dochter en hun zoon overlijden op jonge leeftijd. Hun jongste dochter blijft leven en zal in 182 betrokken raken bij een complot tegen de toekomstige keizer Commodus.
De campagnes gaan door en in 165 ziet Verus kans om Syrië en Armenië te heroveren en zelfs nieuw gebied te annexeren. In 166 worden de Parthen gedwongen om vrede te sluiten op, voor Rome, gunstige voorwaarden. Als overwinnaar keert Lucius Verus terug naar Rome. Sommige bronnen relativeren echter zijn bekwaamheden en schrijven ze vooral toe aan bekwame generaals, zoals Avidius Cassius, die later in opstand zal komen tegen Marcus Aurelius. Na zijn terugkomst in Rome is Lucius Verus niet van plan om zijn levensstijl te veranderen. Hij houdt zijn groep van acteurs en muzikanten om zich heen, organiseert feesten in zijn woning en brengt veel tijd zoek bij de gladiatoren gevechten en wagenrennen. Volucer, zijn favoriete paard, laat hij begraven op de heuvel van het Vaticaan. Marcus Aurelius heeft weinig waardering voor het spilzieke gedrag van zijn broer maar Lucius trekt zich weinig aan van de kritiek en verwaarloost zijn staatszaken.
Helaas hebben de uit het oosten teruggekeerde soldaten de pest met zich meegebracht. De "zwarte dood" veroorzaakt een grootschalige epidemie en grote gedeelten van het rijk worden compleet ontvolkt. Ook Rome wordt zwaar getroffen. In het voorjaar van 168 verlaten de twee keizers de door pest geplaagde hoofdstad om zich naar het gebied rond de Donau te begeven waar Germaanse volken de noordgrens bedreigen. Ze gaan samen omdat Marcus Aurelius de missie niet durft toe te vertrouwen aan Lucius Verus en hem ook niet alleen wil achterlaten in Rome om zich te buiten te gaan aan zijn exorbitante levensstijl. De oorlog, die bekend zou komen staan als de bellum Germanicum (Germaanse oorlog), zal in totaal 13 jaar duren (van 167 tot 180).
Aan het einde van 168 breekt er echter pest uit onder de soldaten en de keizers besluiten, ondanks de winterkou, terug te keren naar Rome. Onderweg wordt Lucius Verus ter hoogte van Altinum ernstig ziek (mogelijk ten gevolge van voedselvergiftiging of de pest). Hij krijgt een beroerte en overlijdt na een ziekbed van enkele dagen op 38-jarige leeftijd. Er zijn geruchten dat zijn dood het gevolg is van een complot van zijn schoonmoeder Faustina de Jongere met wie hij een relatie gehad zou hebben. Haar betrokkenheid is echter nooit bewezen. Ook wordt wel beweerd dat Marcus Aurelius hem vergiftigd heeft. Een dergelijke actie lijkt echter totaal niet te passen bij het karakter van de oudere keizer. Bij terugkomst in Rome worden Lucius Verus' stoffelijke resten bijgezet in het Mausoleum van Hadrianus en krijgt hij van de senaat de titel divus (goddelijk). Marcus Aurelius regeert alleen verder.
De mening van de geschiedschrijvers over Lucius Verus is verdeeld. Soms wordt hij beschreven als een ijdele nietsnut, een knappe jongen, die goudstof in zijn haar strooide om zijn blonde lokken mooier te laten glanzen. Anderen, waaronder zijn leraar Marcus Cornelius Fronto, beschrijven hem daarentegen als een bekwame partner voor Marcus Aurelius in politieke en militaire zaken.
Bronnen: