Voor een overzicht van de stamboom van de Merovingen: klik hier

De koningen die na Dagobert I op de troon kwamen, zijn bekend geworden als "de vadsige koningen" (les rois fainéants). Deze koningen waren slechts marionetten, de werkelijke macht was in handen van de hofmeiers. Als niet hun naam onderaan officiële documenten had gestaan, zouden we vrijwel niets over hen geweten hebben. Ze regeerden geen van allen lang en hun levensverwachting was over het algemeen bijzonder kort.

In de geschiedschrijving wordt een heel negatief beeld geschetst van deze koningen. We moeten echter niet vergeten dat de geschiedenis pas later werd opgetekend toen de Karolingers al aan de macht waren. Om hun macht te legitimeren, moesten de Karolingers de Merovingische koningen wel afschilderen als gemakszuchtige luie nietsdoeners die hun eigen genot boven het landsbelang stelden.

Bronvermelding: click hier

De "vadsige koningen"
Regeerde van - tot	Naam	* Geboren	† Gestorven
634 - 656	Sigibert III	631	656
656 - 662	Childebert III "de Geadopteerde"	?	662
662 - 675	Childerik II	653	675
675 - 676	Clovis III	?	?
676 - 679	Dagobert II	651	679
679 - 691	Theodorik III	654	691
691 - 695	Clovis IV	678	695
695 - 711	Childebert III	681	711
711 - 715	Dagobert III	697	715
715 - 721	Chilperik II	673	721
717 - 718	Chlotarius IV	?	?
721 - 737	Theodorik IV	713	737
743 - 751	Childerik III	693	755

Notabene: in het overzicht zijn alleen de koningen opgenomen die zeggenschap hadden over de Nederlanden (toen een deel van Austrasië).

Sigibert III

Sigibert III wordt rond 631 geboren als zoon van koning Dagobert I en zijn concubine de Austrasische Ragnetrude. In 634 wordt het 3-jarige jongetje door zijn vader uitgeroepen tot koning van Austrasië. Hij doet dit onder druk van de Austrasische adel die, zoals met Chlotarius II is overeengekomen, een apart hof eist voor het deelrijk Austrasië. Sigibert is de eerste "vadsige koning" van de Merovingers. Hij bezat zelf geen macht en werd gedomineerd door de hofmeier van het paleis, Grimoald van Landen. Aanvankelijk geeft Grimoald Sigibert III de vrije hand. Dit resulteert echter in een opstand van Thüringers en Sigibert blijkt niet in staat om die neer te slaan. Sigibert trouwt met Immachilde van Zwaben. Aanvankelijk ziet het ernaar uit dat dit huwelijk kinderloos zal blijven. Grimoald, de hofmeier, die het vertrouwen van de koning heeft gewonnen, maakt van dit feit handig gebruik door Sigibert over te halen om zijn eigen zoon Childebert te adopteren en aan te wijzen als zijn wettelijke opvolger. Sigibert stemt hiermee in, maar dan raakt Immachilde alsnog zwanger. Ze bevalt van een zoontje dat Dagobert II wordt genoemd. Als Sigibert omstreeks 656 op 25-jarige leeftijd overlijdt (de datum van zijn dood is niet geheel zeker), wordt hij niet opgevolgd door zijn wettige zoon maar zorgt Grimoald ervoor dat zijn eigen zoon Childebert, bijgenaamd "de geadopteerde", op de troon komt. Hoewel Sigibert als koning niet direct een succes was, wordt hij later toch als een heilige vereerd vanwege de vele ziekenhuizen, kerken en kloosters die hij gesticht heeft waaronder Malmédy en Stavelot. Hij is de beschermheilige van de stad Nancy.

 

Childebert III "de geadopteerde"

Childebert III wordt geboren als zoon van de Austrasische hofmeier Grimoald van Landen. De Austrasische koning Sigibert III lijkt aanvankelijk kinderloos te blijven. Childebert's vader Grimoald, weet de koning over te halen om zijn eigen zoon Childebert III te adopteren. De naam "Childebert" is een Merovingische koningsnaam. Het feit dat Grimoald zijn zoon deze naam heeft gegeven, maakt duidelijk dat er sprake is van een vooropgezet plan. Als koning Sigibert in 656 overlijdt, is er inmiddels ook een wettelijke erfopvolger geboren, Dagobert II. Grimoald zorgt er echter voor dat het 5-jarige jongetje de kruin wordt geschoren en dat hij wordt afgevoerd naar een klooster in Ierland om monnik te worden. In 657 wordt Childebert III koning. Clovis II (koning van Neustrië en oom van Dagobert II) legt Grimoald geen strobreed in de weg. Ook niet wanneer deze de wettelijke troonopvolger laat ontvoeren naar Ierland. In 662, Clovis II is dan inmiddels overleden, worden Grimoald en Childebert in Parijs in de val gelokt. Wat er precies met hen is gebeurd, is niet bekend. Algemeen wordt echter aangenomen dat beiden om het leven zijn gebracht.

 

Clovis II "de Vadsige"

Clovis II wordt in 635 geboren als zoon van de Merovingische koning Dagobert I en zijn tweede echtgenote Nanthilde. Na het overlijden van zijn vader op 16 januari 638 of 639 (het exacte jaartal is niet bekend), wordt Clovis in oktober 640 koning van Neustrië en Bourgondië. Austrasië ging al eerder naar zijn halfbroer Sigibert III. Clovis is op dat moment nog te jong om zelf te regeren. In de periode tussen het overlijden van zijn vader en zijn troonsbestijging treedt zijn moeder Nanthilde op als regentes, hierin bijgestaan door Aiga, de hofmeier van het paleis. Aiga wordt opgevolgd door Erchinoald (een neef van de moederszijde van Dagobert).
Deze heeft in Neustrië al snel de touwtjes stevig in handen. Teneinde zijn machtige positie te kunnen consolideren, zorgt hij ervoor dat Clovis trouwt met de Angelsaksische slavin Bathilde. Bathilde was weliswaar een slavin, maar, voor zij gevangen werd genomen een vooraanstaand aristocrate. Zij werd na haar dood heilig verklaard (feestdag 26 januari). Clovis sterft in november van het jaar 657, een vroegtijdige dood. Hij is dan pas 24 jaar oud. Volgens de geschriften was Clovis II een liefhebber van drank en vrouwen. Dat is hem waarschijnlijk noodlottig geworden. Clovis II is begraven te Saint Denis. Hij wordt opgevolgd door zijn zonen Clotharius III (koning van Neustrië en Bourgondië), zijn tweede zoon Childerik II wordt koning van Austrasië.

 

Childerik II

Childerik II wordt omstreeks 653 geboren als tweede zoon van Clovis II, koning van Neustrië en Bathilde. Als in 662 de usurpator Childebert III "de Geadopteerde" uit de weg is geruimd, wordt Childerik II koning van Austrasië. Als zijn oudere broer Chlotarius III in 673 aan een kwaadaardige koorts overlijdt, probeert de Neustrische hofmeijer Ebroïn het jongste broertje van Childerik II, Theodorik III, op de troon te zetten. Childerik zet zowel Theodorik als Ebroïn af en wordt zelf koning van alle Franken. Van alle "vadsige koningen" is Childerik II wellicht de enige die geprobeerd heeft om werkelijk macht uit te oefenen. Hij moet deze ambitie echter met de dood bekopen. Als hij een Frankische edelman genaamd Bodilo met een roede laat geselen, raakt hij in conflict met de Austrasische edelen. Er volgt een samenzwering en in 675 wordt hij samen met zijn vrouw Bilichilde en zijn oudste zoon Dagobert in de bossen van Lognes bij Chelles vermoord. Hij is dan pas 22 jaar oud. Childerik II wordt opgevolgd door Clovis III.

 

Clovis III

Afkomst en geboortedatum onduidelijk. Clovis III wordt in 675 door de Neustrische hofmeier Ebroïn uit de hoge hoed getoverd als opvolger van de overleden koning Childerik II. Clovis III zou volgens hem een zoon zijn van Clotharius III die in Austrasië was opgevoed (waarschijnlijker is dat het om een oplichter ging). Ebroïn wenste namelijk de jongere broer van Childerik II, Theodorik III niet te steunen, omdat deze hem de functie van hofmeier geweigerd had. De actie was een kunstgreep van Ebroïn om zijn machtige positie terug te krijgen. Dit lukt in 676. Vanaf dat moment is Theodorik III weer koning van Neustrië en Bourgondië. De Austrasiërs herinneren zich echter plotseling het bestaan van Dagobert II (zoon van Sigibert III), roepen hem terug uit Ierland en zetten hem op de Austrasische troon. Clovis III verdwijnt van het toneel. Het is niet duidelijk wat er van hem geworden is.

 

Dagobert II

Dagobert II wordt omstreeks 651 geboren als zoon van Sigibert III en Immachilde van Zwaben. Als zijn vader in 656 overlijdt, wordt de 5-jarige wettelijke troonopvolger door de hofmeier Grimoald van Landen naar een Iers klooster gestuurd om daar monnik te worden. In plaats van Dagobert zet Grimoald zijn eigen zoon Childebert op de troon. Dagobert II brengt het grootste gedeelte van zijn jeugd in Ierland door waar hij onder de hoede wordt geplaatst van bisschop Dido van Poitiers. Jaren later, in 676, wordt hij door de hofmeijer Pippijn van Herstal teruggeroepen om koning te worden van Austrasië. Dagobert overlijdt in 679, drie jaar na zijn troonsbestijging op 28-jarige leeftijd in Lotharingen bij een "jachtongeval". Hij krijgt daarbij een lans door zijn oog die notabene geworpen werd door zijn eigen petekind. Het heet dat deze laatste door Pippijn van Herstal tot de moord zou zijn aangezet. Na de dood van Dagobert II wordt het Frankische rijk weer verenigd onder koning Theodorik III. Dagobert II is na zijn dood heilig verklaard (feestdag 23 december) en wordt beschouwd als martelaar. Dagobert was getrouwd met een Engelse prinses bij wie hij verschillende kinderen kreeg waaronder de dochters Irmina en Adela die, net als hij, beiden heilig verklaard zijn.

 

Theodorik III

Theodorik III wordt in 654 geboren als jongste zoon van Clovis II, koning van Neustrië en Bathilde. Als zijn oudere broer Clotharius III in 673 overlijdt, zet de hofmeijer Ebroïn de jonge Theodorik op de troon van Neustrië. Zijn regering is echter van korte duur. Zijn tweede broer Childerik II, koning van Austrasië, wil koning van het gehele Frankische rijk worden en zet Theodorik en Ebroïn in af. Beiden worden naar een klooster gestuurd. Theodorik naar het klooster van Saint Dénis en Ebroïn naar het klooster van Luxeuil. Als Childerik II in 675 vermoord wordt, wordt Theodorik in ere hersteld als koning der Franken maar vrijwel direct weer afgezet door Ebroïn die niet tot hofmeier gekozen was (Theodorik had Leodegar aangesteld als hofmeier). Ebroïn presenteert de Franken, in plaats van Theodorik III, Clovis III een vermeende zoon van Clovis II die in Austrasië zou zijn opgevoed. Een jaar later, in 676, kiest Ebroïn, die inmiddels zijn machtige positie van hofmeier terug heeft gekregen, toch voor Theodorik III. Clovis III verdwijnt van het toneel. Het was de bedoeling van Ebroïn dat Theodorik koning van het gehele rijk der Franken zou worden. De Austrasiërs herinneren zich echter plotsklaps dat de zoon van Sigibert III, Dagobert II, nog leeft. Ze roepen hem terug uit zijn klooster in Ierland, en zetten hem op de troon van Austrasië. Als Dagobert in 679 door een "jachtongeval" vroegtijdig aan zijn einde komt, wordt Theodorik alsnog koning van alle Franken. Hij overlijdt in 691 en wordt opgevolgd door zijn zoon Clovis IV. Inmiddels heeft Pippijn van Herstal, door in 687 de Neustrische hofmeijer te verslaan, de macht gekregen over het gehele Frankische rijk.

 

Clovis IV

Clovis IV (soms ook aangeduid met Clovis III omdat de eerdere Clovis III als een oplichter wordt beschouwd) wordt omstreeks 678 geboren als zoon van Theodorik III en Clotilde. Als zijn vader in 691 overlijdt volgt Clovis IV hem op als koning der Franken. Clovis is dan nog maar een kind van 13 jaar oud. In werkelijkheid is de macht uiteraard in handen van Pippijn van Herstal. Na slechts 4 jaar koning geweest te zijn, wordt Clovis IV ernstig ziek en overlijdt in 695. Hij wordt begraven in de basiliek van Saint Etienne te Choisy-au-Bac (vlakbij Compiègne). Hij heeft geen kinderen en wordt opgevolgd door zijn jongere broer Childebert III.

 

Childebert III

Childebert III wordt omstreeks 681 geboren als zoon van Theodorik III en Clotilde. Als zijn oudere broer Clovis IV in 695 zonder erfgenaam overlijdt, volgt Childebert hem op als koning der Franken. Hij overlijdt, na 16 jaar geregeerd te hebben, in 711 op 30-jarige leeftijd. Uiteraard was het Pippijn van Herstal die gedurende zijn regering de touwtjes stevig in handen had. Na zijn dood wordt hij opgevolgd door zijn zoon Dagobert III.

 

Dagobert III

Dagobert III wordt omstreeks 697 geboren als zoon van Childebert III en Ermenhildis. Als zijn vader in 711 overlijdt volgt Childebert hem op als koning der Franken. Net als zijn vader heeft hij niets in te brengen in de landspolitiek. Het is Pippijn van Herstal die bepaalt wat er gebeurt. Als Pippijn van Herstal in 714 overlijdt, neemt zijn weduwe, Plectrude, het heft in handen. Dagobert III overlijdt in 715 (18 jaar oud). Hij wordt opgevolgd door zijn achterneef Chilperik II.

 

Chilperik II

Chilperik II wordt in 673 geboren als zoon van de vermoorde koning Childerik II en Bilichilde. In tegenstelling tot zijn oudere broer Dagobert, ontsnapt Chilperik aan het bloedbad waarbij zijn beide ouders om het leven komen. Het dan twee jaar oude jongetje wordt opgesloten in een klooster. Als in 715 zijn achterneef Dagobert III overlijdt, volgt Chilperik hem op als koning der Franken. Als gevolg van het overlijden van Pippijn van Herstal in 714 is het Frankische rijk inmiddels in zwaar weer terecht gekomen. De Neustriërs komen in opstand tegen de Austrasiërs en er zijn problemen met de Friezen aan de noordgrens. Karel Martel gaat de strijd aan met Plectrudis. Hij doet dit onder meer door in Austrasië tijdelijk een "tegenkoning" op de troon te zetten: Chlotarius IV (vermoedelijk een zoon van Theodorik III). Als hij Plectrudis heeft verslagen, verdwijnt Chlotarius van het toneel en aanvaardt ook Karel Martel Chilperik II als koning. Chilperik II overlijdt in 721 en wordt opgevolgd door Theodorik IV, een zoon van Dagobert III.

 

Chlotarius IV

Chlotarius IV is waarschijnlijk een zoon van Theodorik III. Dit is echter niet zeker. Hij was vanaf het najaar van 717 tot het voorjaar van 718 koning van Austrasië. Hij is op de troon gezet door Karel Martel die op dat moment strijd leverde met Plectrudis, de weduwe van zijn vader. Plectrudis had ervoor gezorgd dat Chilperik II (zoon van de vermoorde Childerik II) op de troon van Neustrië en Bourgondië kwam te zitten. Karel had een tegenwicht nodig in de vorm van een andere Merovinger, en dat werd dus Chlotarius IV. Als het pleit met Plectrudis beslecht is, verdwijnt Chlotarius van het toneel en wordt Chilperik II koning van het gehele Frankische rijk.

 

Theodorik IV

Theodorik IV wordt in 713 geboren als zoon van Dagobert III. Na een aantal jaren in een klooster opgesloten te zijn geweest, wordt hij in 721 door Karel Martel uitgenodigd om op de troon plaats te nemen. Theodorik IV had geen enkele macht en werd volledig gedomineerd door Karel Martel wiens positie door zijn overwinning op de Moslims in 732 bij Poitiers, inmiddels onaantastbaar is geworden. Als Theodorik IV in 737 zijn laatste adem uitblaast, besluit Karel Martel dan ook om geen nieuwe koning aan te wijzen. Niettemin beschouwt hij zichzelf niet als koning, want hij dateert zijn decreten met het jaar "x" na koning Thierry IV in plaats met het jaar "x" van zijn eigen bewind.

 

Childerik III

Childerik III wordt in 693 geboren als zoon van Chilperik II, koning der Franken. Hoewel Karel Martel het na de dood van Theodorik IV niet nodig vond om een nieuwe koning aan te stellen, achtten zijn zonen Karloman en Pippijn de Korte het verstandig om toch weer een Merovingische koning zonder macht op de troon te zetten, te weten Childerik III die zich op dat moment in een klooster teruggetrokken had. Childerik is koning van 743 tot 751. In 751 zet Pippijn de Korte de laatste Merovingische koning af, om zichzelf tot koning uit te roepen. Childerik III wordt verbannen naar een klooster waar hij in 755 overlijdt.

 

Bronnen:

NB: